Thực hiện bài tập phục hồi chức năng sau tai biến (đột quỵ) tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp cho người bệnh cải thiện được các di chứng. Sau đây là những bài tập mà các bạn có thể tham khảo và áp dụng ngay tại nhà.

1. Bài tập vận động tay

Để giảm co cứng cơ và khớp thì không thể bỏ qua các bài tập hỗ trợ vận động tay. Bài tập này có thể giúp cho người bệnh cải thiện và phục hồi những cử động bằng tay đơn giản như: mặc quần áo, cầm nắm đồ vật, buộc dây giày… Những bài tập vận động tay bao gồm:

• Duỗi cổ tay: Chống tay yếu lên bàn hoặc duỗi thẳng tay trước mặt, lòng bàn tay úp xuống. Dùng tay không đau nắm lấy các đầu ngón tay, kéo nhẹ cho đến khi cảm thấy căng ở cổ tay và giữ 3 – 5 giây rồi trả về vị trí ban đầu. Thực hiện động tác 10 – 15 lần.
• Nắm bóng: Cầm một quả bóng mềm hoặc bóng giảm căng thẳng bằng tay phải. Sau đó bóp chặt bóng hết sức có thể và giữ 3 – 5 giây rồi thả lỏng. Lặp lại động tác 10 lần rồi đổi tay.
• Nhún vai: Nhẹ nhàng nâng vai và hạ vai xuống. Mỗi tư thế giữ khoảng 3 – 5 giây. Thực hiện động tác 10 – 15 lần.
• Căng cơ tay chéo: Bắt đầu với tư thế đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai. Tay phải đan vào tay trái hoặc đỡ khuỷu tay trái. Sau đó từ từ kéo tay trái theo chiều ngang về bên phải sao cho tay gần ngực nhất có thể, giữ 3 – 5 giây và đưa tay về vị trí ban đầu. Thực hiện động tác 10 – 15 lần rồi đổi bên.

2. Tập gấp háng – duỗi gối

Đây là một trong những bài tập phục hồi chức năng sau tai biến đơn giản. Bài tập này góp phần phục hồi và cải thiện sức mạnh của cơ đùi, hông và mông sau thời gian bất động do phẫu thuật. Qua đó giúp người bệnh có thể khôi phục khả năng vận động và đi lại. Ở giai đoạn đầu, việc tập luyện nên có người hỗ trợ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Các bước thực hiện gồm:

• Người bệnh bắt đầu với tư thế nằm ngửa, chân và tay duỗi thẳng.
• Người hỗ trợ nâng 1 chân của người bệnh lên và từ từ gập lại khoảng 40 – 60 độ.
• Kéo nhẹ chân về sát ngực nhất có thể và giữ khoảng 10 – 15 giây rồi đưa chân về vị trí ban đầu.
• Thực hiện động tác 10 – 15 lần và chuyển sang chân còn lại.

Ngoài ra, khi sức khỏe cải thiện hơn, người bệnh có thể tự tập hoặc thực hiện bài tập phục hồi chức năng say tai biến này ở tư thế đứng, ngồi dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

3. Bài tập bắc cầu

Đây là một trong những bài tập phục hồi chức năng sau tai biến có thể hỗ trợ kích thích cơ bắp vận động, cải thiện sự thăng bằng, tăng độ linh hoạt của cơ thể và giúp người bệnh kiểm soát dáng đi bình thường. Bài tập bắc cầu gồm các bước như sau:

• Bắt đầu với tư thế nằm ngửa, gập đầu gối sao cho lòng bàn chân chạm đất, hai tay duỗi thẳng ép sát người.
• Siết chặt cơ mông và đẩy người lên khỏi mặt sàn cao nhất có thể. Lưu ý giữ vững vùng khung chậu và lưng, không để nghiêng.
• Giữ nguyên tư thế khoảng 5 – 10 giây rồi từ từ hạ người về vị trí ban đầu.
• Lặp lại động tác khoảng 10 – 15 lần. Người tập có thể nhờ người hỗ trợ để đảm bảo an toàn.

4. Bài tập đứng thẳng, giữ thăng bằng

Sau tai biến, khả năng đi lại và giữ thăng bằng của người bệnh có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Điều này gây khó khăn khi di chuyển và đi lại, tăng nguy cơ té ngã dẫn đến chấn thương. Vì vậy, những bài tập phục hồi chức năng sau tai biến hỗ trợ giữ thăng bằng rất quan trọng, góp phần cải thiện sức mạnh của cơ bắp, cải thiện độ linh hoạt cơ thể và đẩy nhanh quá trình phục hồi.

Một số bài tập hỗ trợ giữ thăng bằng mà người bệnh có thể tham khảo gồm:

• Nhón gót chân: Bắt đầu với tư thế đứng thẳng. Người bệnh có thể chống tay vào tường hoặc mặt bàn để giữ thăng bằng. Sau đó, từ từ nhón chân, đứng bằng mũi chân, giữ thẳng người. Giữ khoảng 3 – 5 giây và hạ người về tư thế ban đầu. Thực hiện động tác 10 – 15 lần.

• Wall Sits: Đứng thẳng, dựa lưng vào tường, hai chân rộng bằng vai. Từ từ hạ thấp trọng tâm đến khi đầu gối cong 90 độ nhưng vẫn thẳng lưng. Giữ nguyên khoảng 10 – 15 giây và trở về tư thế ban đầu. Lặp lại động tác 10 – 20 lần.

• Bước đi trên 1 đường thẳng (Walking heel-to-toe): Người tập có thể chống tay vào tường để giữ thăng bằng. Sau đó, từ từ bước đi về phía trước trên 1 đường thẳng, đảm bảo mũi chân này chạm gót chân kia. Lưu ý khi đi, mắt nhìn thẳng, không nhìn xuống chân.

• Đứng trên 1 chân: Bắt đầu ở tư thế đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai. Từ từ nâng chân phải lên và gập đầu gối khoảng 90 độ. Giữ nguyên khoảng 10 – 15 giây rồi trả chân về vị trí ban đầu. Thực hiện bài tập 10 – 15 lần rồi đổi chân. Người tập có thể bám tay vào tường hoặc mặt bàn để giữ ổn định khi tập.

5. Tập luyện cơ 2 bên đùi

Bài tập phục hồi chức năng sau tai biến này hỗ trợ phục hồi sức mạnh của cơ 2 bên đùi, giúp người bệnh cải thiện sự linh hoạt khi vận động và di chuyển. Cách thực hiện gồm các bước như sau:

• Đặt người bệnh nằm nghiêng xuống sàn. Một tay gối đầu, tay còn lại chống hông hoặc trước ngực.
• Hai chân xếp chồng lên nhau và co đầu gối khoảng 90 độ.
• Từ từ mở rộng đầu gối chân trên và giữ khoảng 5 – 10 giây rồi trở về vị trí ban đầu.
• Thực hiện động tác 10 – 15 lần và đổi sang bên còn lại.

* Lưu ý: Những bài tập trên chỉ mang tính tham khảo. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn chế độ tập luyện phù hợp với mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe.

Lưu ý khi thực hiện bài tập phục hồi chức năng sau tai biến

Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi thực hiện bài tập phục hồi chức năng sau tai biến (đột quỵ), giúp tập luyện an toàn – hiệu quả – tránh biến chứng:

• Tập theo chỉ định và hướng dẫn bệnh nhân của nhân viên y tế: Chỉ bắt đầu tập khi tình trạng sức khỏe đã ổn định, các bài tập phải phù hợp với từng giai đoạn phục hồi. Tuyệt đối không được áp dụng các bài tập trên mạng nếu chưa được tư vấn.
• Tập sớm nhưng không được tập quá sức: Nên bắt đầu tập càng sớm càng tốt (thường là sau 24-48 giờ nếu được sự cho phép của bác sĩ).
• Thời gian tập mỗi lần khoảng 15-30 phút và nên tập 1-2 lần/ngày.
• Nếu thấy xuất hiện những triệu chứng: Chóng mặt, khó thở, đau ngực, mệt nhiều, tim đập nhanh bất thường… cần phải dừng tập ngay.
• Đảm bảo tư thế đúng, an toàn: Thực hiện đúng các tư thế nằm, ngồi, đứng để tránh trật khớp vai, co rút cơ, ngã khi tập đi đứng. Luôn phải có người hỗ trợ khi tập.
• Bắt đầu tập từ dễ đến khó, từ thụ động đến chủ động.
• Đối với bên liệt: Không nên kéo mạnh tay chân, tránh để tay bị buông thõng hoặc treo khi di chuyển, luôn nâng đỡ khớp vai đúng cách để tránh bán trật khớp vai.
• Kết hợp tập vận động với phục hồi toàn diện

Phục hồi chức năng sau tai biến là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì của người bệnh và sự đồng hành sát sao của gia đình. Việc duy trì thực hiện đúng 5 bài tập phục hồi chức năng sau tai biến không chỉ giúp cải thiện vận động, tăng khả năng tự chăm sóc mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nguy cơ biến chứng và tái phát. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu và đảm bảo an toàn, người bệnh cần tập luyện đúng kỹ thuật, đúng mức độ và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi có dấu hiệu bất thường hoặc tiến triển chậm, hãy chủ động liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và điều chỉnh chương trình phục hồi phù hợp.

“Các bài tập phục hồi chức năng say tai biến trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần được thăm khám, đánh giá chức năng và tư vấn cụ thể bởi bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng trước khi thực hiện.”